پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات فصلنامه مطالعات هنر 2981-250X 4 3 2025 11 22 A Comparative Study of the Paintings of the Safi ‘Ali-Shah Khāneqāh with Respect to the Influence of His Social and Mystical-Spiritual Status مطالعه تطبیقی نقاشی‌های خانقاه صفی علیشاه به لحاظ تأثیر جایگاه اجتماعی- سلوکی عرفانی 45 77 241952 10.22083/ssa.2026.565524.1109 FA آرامه اسکندری دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. a.eskandari6369@gmail.com 0009-0000-1222-0412 جمال الدین سهیلی دانشیارگروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران(نویسنده مسئول). jamaleddinsoheili@gmail.com 0000-0002-2645-8912 Journal Article 2025 10 13 Introduction: The khānaqāh, as a sacred and multifunctional institution, has consistently played a fundamental role in organizing the socio-spatial order, transmitting mystical teachings, and representing the collective identity of Sufis. Among such institutions, the Khānaqāh of Ṣafī ʿAlī Shāh functioned not only as a gathering place for disciples and a site for performing spiritual rituals but also as a visual medium for expressing mystical worldview, affirming the spiritual legitimacy of the Sufi master, and ensuring the continuity of the Niʿmatullāhī Sufi order.<br>This study undertakes a comparative examination of the wall paintings and tilework motifs of the khānaqāh-mausoleum of Ṣafī ʿAlī Shāh in relation to his social, mystical, and spiritual status. It seeks to demonstrate how visual art in this commemorative monument reflects his personal conduct, stages of spiritual wayfaring, and social role as a Sufi master within the context of Qajar-era Sufism. Focusing on the semantics of tilework motifs and wall paintings in this complex, the article explores how the mystical lifestyle and spiritual path of Ṣafī ʿAlī Shāh are manifested in the selection of themes, symbols, poetic inscriptions, and human figures, and what factors influenced the formation of Qajar tilework motifs in mystical-funerary architecture.<br>The main objectives of the research are: first, to explain the reflection of Ṣafī ʿAlī Shāh’s mystical way of life in the visual art of his khānaqāh-mausoleum; and second, to identify the functions and formative factors of tilework motifs in Qajar-era mystical architectural monuments. The research questions are as follows: (1) How did the mystical lifestyle and spiritual path of Ṣafī ʿAlī Shāh influence the tilework motifs of his mausoleum? (2) What factors influenced Qajar tilework motifs in the context of mystical-funerary architecture?<br>Methods: A descriptive-analytical research method has been employed for this study. Data were collected through library research and inferential analysis. The research process involved examining Ṣafī ʿAlī Shāh’s lifestyle and his socio-mystical position among the Niʿmatullāhī dervishes, followed by a comparative analysis of these qualitative data with the visual motifs and poetic inscriptions found on the tiles of the khānaqāh-mausoleum. This comparative approach enabled a symbolic interpretation of the artworks and their relationship to the spiritual and social dimensions of the Sufi master.<br>Findings: The findings indicate that the paintings and tilework of the Khānaqāh of Ṣafī ʿAlī Shāh are not merely decorative elements but possess semantic, educational, and legitimizing functions. Concepts such as divine love, mystical ecstasy, annihilation (fanāʾ), spiritual authority (wilāyah), the master-disciple relationship, and esoteric knowledge are conveyed to the viewer through the simultaneous integration of imagery, poetry, and visual symbols. These motifs depict the various stages of Ṣafī ʿAlī Shāh’s spiritual journey-from seeking and love to gnosis and servitude-while also consolidating his socio-spiritual status as a Sufi master in the collective memory of his followers.<br>Conclusion: In conclusion, the visual art of the Khānaqāh of Ṣafī ʿAlī Shāh can be understood as a tangible reflection of the interconnection between Sufism, art, and the social structure of the Qajar period. The study demonstrates that the tilework and wall paintings served not only aesthetic purposes but also functioned as a didactic and symbolic medium for transmitting mystical teachings and legitimizing the master’s spiritual authority. This research offers deeper insight into the role of painting and tilework in conveying mystical experience and representing socio-spiritual identity in Iranian Sufi architectural spaces. Further study of similar monuments could expand our understanding of the relationship between visual culture and Sufi practice in the Qajar era.<br>Keywords: Khāneqāh; wall painting; Qajar tilework; mystical-funerary architecture; Safi ‘Ali-Shah’s mystical and spiritual conduct. خانقاه به‌عنوان نهادی مقدس و چندکارکردی، همواره نقشی بنیادین در سامان‌دهی نظام فضایی ـ اجتماعی، انتقال آموزه‌های عرفانی و بازنمایی هویت جمعی صوفیان ایفا کرده است. در این میان، خانقاه صفی‌علیشاه نه‌تنها محل تجمع مریدان و اجرای مناسک سلوکی، بلکه رسانه‌ای بصری برای بیان جهان‌بینی عرفانی، مشروعیت معنوی پیر و تداوم سنت طریقت نعمت‌اللهی محسوب می‌شود. این پژوهش به بررسی تطبیقی نقاشی‌ها و نقوش کاشی‌کاری دیواری خانقاه ـ آرامگاه صفی‌علیشاه در پیوند با جایگاه اجتماعی، عرفانی و سلوکی او می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که چگونه هنر تصویری در این بنای یادمانی، بازتابی از سیره فردی، مراتب سلوک معنوی و نقش اجتماعی پیر طریقت در بستر تصوف دوره قاجار است. مقاله حاضر با تمرکز بر معناشناسی نقوش کاشی‌کاری و نقاشی‌های دیواری این مجموعه، به این مسئله می‌پردازد که سبک زندگی عرفانی و سیره سلوکی صفی‌علیشاه چگونه در انتخاب مضامین، نمادها، اشعار و تصاویر انسانی بازتاب یافته و چه عواملی بر شکل‌گیری نقوش کاشی‌کاری قاجاری در بناهای عرفانی ـ آرامگاهی تأثیرگذار بوده است. بدین‌منظور، روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی به کار گرفته شده و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل استنتاجی گردآوری شده‌اند. تحلیل سبک زندگی صفی‌علیشاه، جایگاه اجتماعی ـ عرفانی او در میان دراویش نعمت‌اللهی و تطبیق آن با نقوش تصویری و اشعار منقوش بر کاشی‌ها، امکان خوانشی نمادین از این آثار را فراهم آورده است. در این راستا می‌توان به تبیین بازتاب سیره عرفانی صفی‌علیشاه در هنر تصویری خانقاه ـ آرامگاه او و شناسایی کارکردها و عوامل شکل‌دهنده نقوش کاشی‌کاری در بناهای عرفانی دوره قاجار به‌عنوان اهداف اصلی این پژوهش اشاره نمود. https://ssa.ricac.ac.ir/article_241952_99ce2a3d50251d5b0e548003ed1e8148.pdf