فصلنامه مطالعات هنر

فصلنامه مطالعات هنر

تحلیل گفتمان بصری پوشش زنان در شبکة نمایش خانگی با تأکید بر هویت ایرانی- اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
آزاده زینب محمودیان
گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22083/ssa.2024.473939.1041
چکیده
امروز زبان فرهنگ به میزان قابل توجهی تصویری شده است. فرهنگ مردم این دوران چنان دیداری شده که انتقال مؤثر پیام بدون تصاویر کاری دشوار و دور از ذهن می‌نماید. فرهنگ دیداری مقوله‌ای است فراتر از مطالعه  تصویر که در مواجه با مخاطب در دو مرحله عمل می‌کند. در مرحله اول مانند چشم‌اندازی است که در آن، جهان تصویر به تولید معنا‌، ایجاد و حفظ ارزش‌های زیباشناختی‌، کلیشه‌های جنسیتی و روابط قدرت درون فرهنگ می‌پردازد و در سطحی دیگر با وسعت گرفتن دامنۀ دیداری، حوزه‌ای به وجود می‌آید که در آن معانی فرهنگی شکل می‌گیرند. در روزگار فناوری‌های‌ رسانه‌ای پیوسته در حال توسعه، شبکۀ نمایش‌خانگی یکی از پرنفوذترین‌‌هاست. ضرورت این پژوهش به‌ویژه در جامعه امروز ما که بیش‌ازپیش در حوزۀ پوشش زنان دچار چالش‌های جدی شده، از آن روست که نشان می‌دهد الگوهای ارائه‌شده برای پوشاک زنان ازسوی پرمخاطب‌ترین رسانه‌ها، چه قرابت و تناسبی با مؤلفه‌های هویتی ایرانی‌اسلامی داشته‌اند و هدف آن مطالعه نسبت میان گفتمان بازتولیدشده در شبکه نمایش‌خانگی به‌وسیلة پوشش بازیگران زن با مؤلفه‌های هویت ایرانی‌اسلامی است. این مقاله با رویکرد کیفی، با روش تحلیل گفتمان بصری و با به‌کارگیری چهارچوب مفهومی برگرفته از نظریه‌های تحلیل گفتمان فوکو و فرهنگ دیداری میرزوئف انجام شده است. مطالعه مضامین فرعی و اصلی و گفتمان غالب شکل‌گرفته به‌وسیلۀ پوشش بازیگران زن در چهار سریال پرمخاطب‌ شبکه نمایش‌خانگی شامل خاتون، جیران، قورباغه و یاغی حاکی از آن است که مؤلفه‌های اصلی هویت‌ ایرانی‌اسلامی در ذائقه‌سازی در سبک پوشش جامعه، سهم بسیار اندکی را به‌خود اختصاص داده و ازسوی تولیدکنندگان این آثار مورد غفلت واقع شده است.
کلیدواژه‌ها
تحلیل گفتمان بصری
هویت
پوشش زنان
شبکة نمایش
سیاستگذاری‌های فرهنگی

عنوان مقاله English

Analysis of the visual discourse of women's coverage in the home television network Emphasizing Iranian-Islamic identity

نویسنده English

azadezeinab mahmoudian
Department of Communication, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Today, the language of culture has become significantly visual. The culture of the people of this era has become so visual that effectively conveying the message without images is a difficult and far-fetched task. Visual culture is a category beyond the study of the image, which works in two stages in facing the audience. In the first stage, it is like a vision in which the image world produces meaning, creates and preserves aesthetic values, gender stereotypes and power relations within the culture, and in another level, with the expansion of the visual field, a field is created in which cultural meanings are formed In the days of constantly developing media technologies, the theater network is one of the most influential. The necessity of this research, especially in today's society, which has more and more serious challenges in the field of women's clothing, is because it shows that the patterns presented for women's clothing by the most popular media are related to the components of Iranian-Islamic identity. And its purpose is to study the relationship between the discourse reproduced in the home theater network through the coverage of female actors, with the components of Iranian-Islamic identity. This article is done with a qualitative approach, with the method of visual discourse analysis and by using the conceptual framework derived from the theories of Foucault's discourse analysis and Mirzoev's visual culture. The study of the main and secondary themes and the dominant discourse formed by the coverage of female actors in four popular TV series of ‌home network including Khatoon, Jeyran, Qorbaqeh and Yaghi indicates that the producers have neglected the main components of the Iranian-Islamic identity.

کلیدواژه‌ها English

visual discourse analysis
identity
women's clothing
show network
Cultural policies
آزادارمکی، تقی(1386). فرهنگ وهویت ایرانی و جهانی ‌شدن. تهران: تمدن ایرانی.
جنکینز، ریچارد(1381). هویت اجتماعی. ترجمة تورج یاراحمدی، تهران: شیرازه.
راودراد، اعظم، زندی، مسعود(1385). تغییرات نقش زن در سـینمای ایـران.-(2)، 1-27. SID. https://sid.ir/paper/474053/fa
راودراد، اعظم، حجاری، منصوره(1400). بصری‌شدن زندگی روزمرة زنان؛ گفتمان غالب زنان اینفلئونسر در شبکه اجتماعی اینستاگرام. فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای ارتباطات و رسانه، 4(2): 183-214.
doi: 10.22034/jiscm.2021.296803.1242
رز، ژیلیـان(1397). روش و روش‌شناسی تحلیل تصویر. ترجمة سیدجمال‌الدین اکبرزاده جهرمی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
رفیع‌پور، فرامرز(1378). تغییر ارزش‌ها در آیینه سینما و مطبوعات. فصلنامه نامه پژوهش. 14(15): 14-30.
روجک، کریس(1390). مطالعات فرهنگی. ترجمة پرویز علوی. تهران: ثانیه.
سلطانی‌گردفرامرزی، مهدی(1385). نمایش جنسیت در سینمای ایران. فصلنامة زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، 4(2-1 (14)): 61-91. SID. https://sid.ir/paper/55553/fa
سولیوان، تام(1384). مفاهیم کلیدی ارتباطات. ترجمة امیرحسن میش‌زاده. تهران: فصل نو.
شریعت‌زاده، علی‌اصغر(1369). پوشاک بارزترین نشانة فرهنگی. مجلة میراث فرهنگی. 1(1): 30-43.
عبدالی، مریم، محمدیان، مهسا(1401). بررسی پوشاک زنان در فیلم های قبل وبعد از انقلاب اسلامی ایران. جستارنامه فرهنگ و هنر اسلامی 2(11) : 307-296. https://civilica.com/doc/1795890/
فرکلاف، نورمن(1379). تحلیل گفتمان انتقادی. ترجمة فاطمه شایسته پیران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
فوکو، میشل(1378). مراقبت و تنبیه. ترجمة نیکو سرخوش. تهران: نی.
کوثری، مسعود، عزیزی، فرید(1393). بازنمایی زنان در تبلیغات تلویزیونی پودر لباسشویی پرسیل. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. 7(4): 189-212.
کولتنر، جان دابلیو(1369). ارتباط گفتاری میان مردم. ترجمة سیداکبر میرحسنی. تهران: امیرکبیر.
گافمن، اروینگ(1397). تبلیغات جنسیتی. تهران: گام نو.‌
متین، پیمان(1383). پوشاک ایرانیان. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
محبوبی‌منش، حسین(1386). تحلیل اجتماعی مسئله حجاب. مطالعات راهبردی زنان،10(38): 88-134. https://sid.ir/paper/93972/fa
موسوی‌بجنوردی، کاظم(1367). دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، ج 4، تهران: مرکزدایره المعارف بزرگ اسلامی.
DOI: 10.30495/dk.2020.679749
مهدیزاده، سیدمحمد(1389). نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی. تهران: همشهری.
ورجاوند، پرویز(1378). پیشرفت و توسعه بر بنیاد هویت فرهنگی. تهران: شرکت سهامی انتشار.
هارجی، اون(1384). مهارت‌های اجتماعی در ارتباطات میان فردی. ترجمة مهرداد فیروزبخت، تهران: رشد.
یارشاطر، احسان(1382). پوشاک در ایران زمین. ترجمة پیمان متین. تهران: امیرکبیر.
یاسینی، سیده‌راضیه، بیچرانلو، عبدالله(1397). برساخت سینمایی زیباییشناسی پوشاک زنان در گفتمان‌های ارزشگرایی، سازندگی و اصلاح‌طلبی. فصلنامة جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، 10(2)، 1-37.
DOI:‌10.22059/jsal.2019.277070.665725
یاسینی، راضیه(1394). پوشش و منش زنان در نقاشی و ادبیات ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
‌https://doi.org/10.7508/ijcr.2014.28.007
https://mag.sarak-co.com/frog-series/(تاریخ دسترسی:۱۴۰۱.۱۰.۱۵)
https://shikupik.com(تاریخ دسترسی:۱۴۰۱.۱۰.۱۵)
https://virgool.io
https://www.filimo.com/shot/34816/(تاریخ دسترسی:۱۴۰۱.۱۰.۱۵)
https://www.hamshahrionline.ir/news/662057/ (تاریخ دسترسی:۱۴۰۱.۱۰.۱۵)
Abdoli, M; Mohammadian M (1401). Examining women's clothing in films before and after the Islamic Revolution of Iran. Journal of Islamic Culture and Art 2(11): 296-307. https://civilica.com/doc/1795890/. [In Persian]
Azadaramki, T (2006). Iranian culture and identity and globalization. Tehran: Iranian civilization. doi: 10.22034/jiscm.2021.296803.1242 [In Persian]
Fairclough, N (1379). Critical discourse analysis. Translated by Fatima Shaisteh Piran. Tehran: Media Studies and Research Center. [In Persian]
Foucault, Michel (1378). Care and punishment. Translated by Niko Sarkhosh. Tehran: Ney. [In Persian]
Goffman, I (2017). Sexual advertising. Tehran: New step. [In Persian]
Harji, O (2004). Social skills in interpersonal communication. Translated by Mehrdad Firozbakht. Tehran: Rushd. [In Persian]
Jenkins, R (2004). Social identity. Translated by Toraj Yar Ahmadi. Tehran: Shiraz. [In Persian]
Jenkins, Richard (1381). social identity Translated by Toraj Yarahmadi. Tehran: Shirazeh. [In Persian]
Koltner, J. (1369). Speech communication between people. Translated by Seyedakbar Mirhosni. Tehran: Amir Kabir. [In Persian]
Kothari, M, Azizi, F (2014), Representation of women in television commercials for Persil washing powder. Iranian Cultural Research Quarterly. 7(4):212-189.  https://doi.org/10.7508/ijcr.2014.28.007. [In Persian]
Leather, D. (1976). Nonverbal Communication System. Boston.
Mahboubimanesh, Hossein (2016). Social analysis of hijab issue. Women's Strategic Studies. 10(38): 134-88. SID. https://sid.ir/paper/93972/fa. [In Persian]
Mateen, P (1383). Iranian clothing. Tehran: Cultural Research Office. [In Persian]
Mehdizadeh, SM (2009). Media Theories: Popular Thoughts and Critical Perspectives. Tehran: Hamshahri. [In Persian]
Mirzoef, N. (1999). An Introduction to Visual Culture, London: Routledge.
Mousavi Bojnoordi, K (1367). Big Islamic Encyclopaedia, Volume 4, Tehran: Center of Big Islamic Encyclopedia. [In Persian]
Rafipour, F (1378). Changing values ​​in the mirror of cinema and press. Research Quarterly. 14(15):14-30. [In Persian]
Rawdrad, A, Hajari, Ma (1400). visualization of women's daily life; The dominant discourse of female influencers on the Instagram social network. Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies in Communication and Media, 4(2)(12): 183-214. [In Persian]
Rawdrad, A, Zandi, M (2005). Changes in the role of women in Iranian cinema.-(2), 1-27. SID. https://sid.ir/paper/474053/fa. [In Persian]
Rojek, C (2018). Cultural studies, translated by Parviz Alavi. Tehran: saniye. [In Persian]
Rose, J (2017). Image analysis method and methodology. Translated by Seyed Jamaluddin Akbarzadeh Jahormi. Tehran: Research Institute of Culture, Art and Communication. [In Persian]
Rose, J. (2016). Materials Visual of Interpretation the Introduction An: Methodologies Visual n 4th. SAGE.
Shariatzadeh, A(1369). Clothing is the most obvious cultural sign. Cultural heritage magazine. 1(1)(1): 43-30. DOI: 10.30495/dk.2020.679749. [In Persian]
Soltanigardframarzi, M (2015). Representation of gender in Iranian cinema. Women's Quarterly in Development and Politics (Women's Research), 4(2-1 (14)): 61-91. SID. https://sid.ir/paper/55553/fa. [In Persian]
Sullivan, T (2004). Key concepts of communication. Translated by Amirhassan Mishzadeh. Tehran: New season. [In Persian]
Verjavand, P (1378), progress and development based on cultural identity. Tehran: Publishing Company. [In Persian]
Yarshater, Ehsan (1382). Clothing in Iran. Translation of Piman Mateen. Tehran: Amir Kabir.
Yasini, R (2014). Covering and behavior of women in Iranian painting and literature. Tehran: Culture Research Institute, Communication Arts. [In Persian]
Yasini, R, Bicheranlu, A (2017). The cinematic construction of the aesthetics of women's clothing in the discourses of valueism, constructivism and reformism. Art and Literature Sociology Quarterly. 10(2)(20):1-37. DOI: 10.22059/jsal.2019.277070.665725. [In Persian]