فصلنامه مطالعات هنر

فصلنامه مطالعات هنر

تحلیل تصویرسازی کتاب‌های الفباآموز در ایران (دهه ۶۰ تا به امروز) برای کودکان شش و هفت سال مبتنی بر دیدگاه رشدی-شناختی ژان پیاژه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیما صاحبی 1
مونا امامی 2
پیمان علیزاده اسکوئی 3
1 کارشناسی ارشد تصویرسازی، گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران. Sahebisima93@gmail.com
2 دکتری پژوهش هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران (نویسنده مسئول) emamimona0@gmail.com
3 استادیار گروه هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. P-alizadeh@azad.ac.ir
10.22083/ssa.2024.432906.1024
چکیده
در پژوهش حاضر، محتوای تصویری بیست کتاب الفباآموز از دهه ۶۰ به بعد که به روش نمونه‌گیری تصادفی هدفمند انتخاب شده‌، بر اساس دیدگاه رشدی-شناختی ژان پیاژه و به شیوه توصیفی-تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است. گردآوری داده‌‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تحلیل داده‌ها به صورت کیفی انجام گرفته است. استاندارد کیفی بالاتر در تصویرگری و چاپ، گزینش تصویرگران حرفه‌ای، وجود ناشران معتبرتر نسبت به ناشران دیگر، کاربرد و فروش بالای این کتاب‌ها براساس دفعات تجدید چاپ، معیار انتخاب آن‌ها از میان تعداد بسیار زیاد کتاب‌های الفباآموز موجود در بازار بوده است. هدف از این پژوهش، شناخت مولفه‌های مناسب تصویرگری در آموزش الفبا به کودکان رده سنی مذکور براساس نظریه‌ی رشدی-شناختی پیاژه است و پرسش‌هایی که مطرح می‌شود این است که مولفه‌های مناسب در آموزش الفبا به کودکان مذکور براساس آن نظریه چیست و تصویرسازی آموزشی الفبای فارسی برای کودکان آن رده سنی با چه شیوه و تکنیکی مناسب است؟

از نگاه پیاژه، «بازی» و جست‌وجو در محیط، فعالیت اکتشافی و ایجاد تعادل بین دو فرایند درون‌سازی و برون‌سازی در یادگیری نقش اساسی دارند و می‌توان از «بازی» به عنوان فرصتی مناسب برای آموزش، تمرکز و تمرین مهارت‌های مختلف استفاده کرد. با تحلیل و نقد الفباآموزها بر مبنای مولفه ‌‌بازی، فعالیت اکتشافی و رفتارهای رفت و برگشتی که زیرمجموعه بازی هستند، و نیز بررسی کیفیت مولفه‌های تصویرسازی در یادگیری فعال مشخص گردید که تعداد محدودی از الفباآموزها با دیدگاه رشدی-شناختی و استانداردهای تصویری مربوطه همخوانی دارند و بیشتر نمونه‌‌های تصویری در سطح متوسط و تعدادی نیز در سطح ضعیف قرار دارند. این امر دلالت بر وجود کاستی‌هایی در تصویرگری آموزشی الفبای فارسی و عدم توجه کافی به مقوله تصویرسازی الفباآموزها دارد.
کلیدواژه‌ها
تصویرسازی آموزشی
الفباآموز
رشدی‌-شناختی
بازی
پیاژه

عنوان مقاله English

Analysis of Alphabet Books Illustrations in Iran (From 1980 onwards) for 6-7 years Children Based on Jean Piaget's Cognitive Development Approach

نویسندگان English

Sima Sahebi 1
Mona Emami 2
Peyman Alizadeh Oskoie 3
1 , M.A in Illustration, Faculty of Art & Architecture, Islamic Azad Univeristy, Tehran South Branch. Sahebisima93@gmail.com
2 PhD in Art Research, Faculty of Theoretical Sciences & Higher Art Studies, Iran University of Art, Tehran, Iran (Corresponding Author). emamimona0@gmail.com
3 Assistant Proffessor, Faculty of Art & Architecture, Islamic Azad Univeristy, Tehran South Branch. P-alizadeh@azad.ac.ir
چکیده English

In this study, the visual content of twenty alphabet books from the 19800s onwards, selected by purposive random sampling, was analyzed based on Jean Piaget's cognitive development perspective and in a descriptive-analytical way. Data collection has been done using library sources with a qualitative method. The higher quality standard in illustration and printing, the selection of professional illustrators, the presence of more reliable publishers than other publishers, and the use and high sales of these books based on the number of reprints, have been the criteria for choosing them among the large number of alphabet books available in the market. The purpose of this research is to know the appropriate components of imagery in teaching the alphabet to children of the mentioned age group based on Piaget's cognitive development theory, The question being asked is what are the appropriate components in teaching the alphabet to these children based on that theory, and what is the suitable method and technique for visualizing the teaching of the Persian alphabet to children of that age group?



In Piaget's view, "play" and searching in the environment, exploratory activity, and creating a balance between the two processes of internalization and externalization have an essential role in learning, and "play" can be used as a suitable opportunity to teach, focus and practice different skills. By analyzing and criticizing the alphabetical illustrations based on the play, exploratory activity, and back-and-forth behaviors that are a subset of the play, as well as examining the quality of the illustration components in active learning, it was determined that a limited number of the alphabet illustrations are consistent with the cognitive development approach and the relevant image standards. Most illustration samples are at the average level and some are at the weak level. This indicates the existence of shortcomings in the educational illustration of the Persian alphabet and the lack of attention to the category of alphabet illustrations.

کلیدواژه‌ها English

Educational Illustration
Alphabet Books
Cognitive Development
Play
Piaget
ابراهیمی، نادر(1367). مصورسازی کتاب کودکان. چاپ اول. تهران: انتشارات آگاه.
افنانی، فریده(1394). مجموعه کتاب‌های حلقه‌ای: آزمون و آموزش الفبای فارسی. تهران: انتشارات دیبایه.
اکرمی، جمال‌الدین(۱۳۸۹). کودک و تصویر ۲: جستارهایی در تصویرگری کتاب‌های کودکان و نوجوانان. چاپ اول. تهران: انتشارات سروش.
امین سلماسی، بهراد، مرتضوی‌فر، مریم(1396). تصویرسازی (تاریخچه، مبانی و اصول، شیوۀ اجرایی). تهران: انتشارات فخراکیا.
برزگر، داود و ابریشمی، سیدمسعود، تهمتن‌مقدم، حمید(1396). تصویرگری کتاب کودک و نقش آن در گسترش ابعاد ذهنی و شخصیتی معنوی کودکان. هشتمین کنفرانس بین‌المللی روان‌شناسی و علوم اجتماعی: تهران.
بیدگلی، بهرام(1385). وایت‌بردی آموزش الفبای فارسی و اعداد. تهران: جهان پویش و مهد علم.
پریرخ، زهره(1388).  بازی با آوا، بازی با الفبا (سه جلدی). تهران: انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
پناهی، الف(1391). الفبای من. تهران: انتشارات خانه هنر.
 پیاژه، ژان(1394). شکل‌گیری نماد در کودکان. ترجمۀ زینب توفیق. تهران: انتشارات نی.
پیترسن، رزمری، فلنتون کالینز، ویکتوریا(1381). شناخت پیاژه برای والدین، معلمان و دانشجویان: بازی، اکتشاف و آماده‌سازی کودکان برای یادگیری. ترجمۀ نسرین اکبرزاده. تهران: انتشارات سرمدی.
حسن‌پور، محسن(1391). تصویرسازی. چاپ دوم، تهران: انتشارات فاطمی.
حسینی، بی‌‌بی شهره، موسی‌پور، الهام(1390). آموزش حروف الفبای فارسی با شعر و رنگ‌آمیزی تصاویر، مشهد: انتشارات ضریح آفتاب.
حقیقت، ناهید(1361). الفبای فارسی. تهران: انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
حقیقی، ابراهیم، توکلی، گلی(1379). آموزش الفبا (به کودکان بیاموزیم)، تهران: انتشارات امیرکبیر (کتاب‌های شکوفه).
خدایی، علی(1394). آ مثل آهو (جلد اول) و ف مثل فیل (جلد دوم). تهران: انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
رشیدی، علی(1389). شهرک الفبا. تهران: انتشارات نوشته (کتاب‌های خورشید خانوم).
زرین‌کلک، نورالدین(1387). آ اول الفباست. تهران: انتشارات نظر (کتاب‌های خروس، واحد کودک نظر).
 ژالی، سوسن(1380). الفبا. تهران: انتشارات عسل.
شمس، محمدرضا(1395). قصه‌های الفبا. تهران: انتشارات هوپا.
سیف، علی‌اکبر(1386). روان‌شناسی پرورشی: روان‌شناسی یادگیری و آموزش. چاپ هفدهم. تهران: انتشارات آگاه.
سینگر، دورتی(1380). کودک چگونه فکر می‌کند. چاپ سوم. تهران: انتشارات آموزش نوآموز.
صالحی، علی(1380). آموزش الفبا. تهران: انتشارات تهران.
قاسم‌نیا، شکوه، صفرپور، عبدالرحمن(1392). مجموعه خودم می‌خوانم (۴۲جلدی). تهران: انتشارات افق (کتاب‌های فندق، واحد کودک افق).
قایینی، زهره(1390). تصویرگری کتاب‌های کودکان: تاریخ، تعریف‌ها و گونه‌ها. چاپ اول. تهران: انتشارات مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان.
قایینی، زهره(1401). سواد شکوفایی: از پژوهش تا عمل. چاپ اول. تهران: انتشارات مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان.
کرین، ویلیام کریستوفر(1399). نظریه‌های رشد: مفاهیم و کاربردها. ترجمۀ غلامرضا خوی‌نژاد و علیرضا رجایی. تهران: انتشارات رشد.
کریمی، علیرضا(1395). آشنایی با الفبای فارسی همراه با رنگ‌آمیزی. تهران: واحد کودک و نوجوان انتشارات عارف کامل (کتاب‌های فیل و فنجون).
مثقالی، فرشید(1366). مازن. تهران: انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
مجیب، فرشته(1392). اصول و تئوری بازی‌ها در دورۀ پیش‌از دبستان. چاپ اول. تهران: انتشارات فاطمی.
محمدی، محمدهادی(1392). بستۀ آموزشی الفباورزی با کاکاکلاغه. تهران: انتشارات مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات و کودکان.
مزرعتی، علیرضا، رستم‌زاده، زینب، و رستم‌زاده، فاطمه(1386). کارپوچینو آموزش الفبا. تهران: انتشارات بین‌المللی گاج (کتاب‌های زنبور).
معدنی، فاطمه(1394). نظری بر تصویرسازی کتاب کودک. تهران: انتشارات مشق شب.
میکلت‌ویت، لوسی(1388). مجموعه نگاه کن: الفبا در هنر. ترجمۀ فاطمه کاوندی. تهران: انتشارات نظر (کتاب‌های خروس، واحد کودک نظر).
ناصری، نادر(1399). آی قصه‌ قصه قصه، الف تا ی با قصه. تهران: انتشارات ذکر (کتاب‌های قاصدک).
 Elkind, D. (2008). The Power of Play: Learning What Comes Naturally.‌American Journal of Play,‌1(1), 1-6.
  Gaines, K. S., & Curry, Z. D. (2011). The Inclusive Classroom: The Effects of Color on Learning and Behavior.‌Journal of family & consumer sciences education,‌29(1).
 Piaget, J. (1970).‌Piaget’s Theory‌ (Vol. 1, pp. 703-732). New York: Wiley.
Afnani, F. (2014). Collection of ring books: Persian alphabet test and training. Tehran: Dibayeh Publications. [In Persian].
Akrami, J. (2008). Child and image 2: Essays in the illustration of books for children and teenagers. First edition. Tehran: Soroush Publications. [In Persian].
Amin Salmasi, B., Mortazavifar, M. (2016). Illustration (history, basics and principles, implementation method). Tehran: Fakhrakia Publications. [In Persian].
Barzegar, D. and Abrishmi, M., Tehamtan Moghadam, H. (2016). Illustration of children’s book and its role in expanding mental and spiritual personality dimensions of children. 8th International Conference of Psychology and Social Sciences: Tehran. [In Persian].
Bidgholi, B. (2015). Teaching Persian alphabet and numbers. Tehran: Jahan Pouyesh and Mahd-e-elam. [In Persian].
Crane, W. C. (2019). Development theories: Concepts and applications. Translated by Gholamreza Khoynejad and Alireza Rajaei. Tehran: Rushd Publications. [In Persian].
Ebrahimi, N. (1988). Children’s book illustration. First edition. Tehran: Aghaz Publications. [In Persian].
Ghasemnia, Sh., Safarpour, A. (2012). I myself read Collection (42 volumes). Tehran: Ofogh Publications (Fandogh Books, Ofoqh Children’s Unit). [In Persian].
Ghayini, Z. (2013). Children’s Book Illustration: History, Definitions and Types. First edition. Tehran: Publications of Children’s Literature History Research Institute. [In Persian].
Ghayini, Z. (2022). Blooming Literacy: From Research to Practice. First edition. Tehran: Publications of Children’s Literature History Research Institute. [In Persian].
Haghighat, N. (1982). Persian alphabet. Tehran: Children and Adolescent Intellectual Development Center Publications. [In Persian].
Haghigi, E., Tavakoli, G. (2000). Teaching the alphabet (Let’s teach children), Tehran: Amirkabir Publications (Shokoofeh books). [In Persian].
Hassanpour, M. (2012). Imagery. Second edition, Tehran: Fatemi Publications. [In Persian].
Hosseini, B. Sh., Musapour, E. (2011) Teaching the Persian alphabet with poetry and coloring pictures, Mashhad: Zareeh Aftab Publications. [In Persian].
Jaleh, S. (2008). The alphabet. Tehran: Asal Publications. [In Persian].
Karimi, A. (2015). Getting to know the Persian alphabet with coloring. Tehran: Children and Adolescent Unit of Aref Kamel Publications (Fil and Fenjoon books). [In Persian].
Khodayi, A. (2014). A is like a deer (first volume) and F is like an elephant (second volume). Tehran: Children and Adolescent Intellectual Development Center Publications. [In Persian].
Panahi, A. (2011). My alphabet Tehran: Khaneh Honar Publishing House. [In Persian].
Parirukh, Z. (2009).  Playing with sounds, playing with the alphabet (three volumes). Tehran: Children and Adolescent Intellectual Development Center Publications. [In Persian].
Petersen, R., Flanton Collins, V. (2002). Piaget’s Cognition for Parents, Teachers, and Students: Play, Exploration, and Preparing Children for Learning. Translated by Nasrin Akbarzadeh. Tehran: Sarmadi Publications. [In Persian].
Piaget, J. (2014). Symbol formation in children. Translated by Zeinab Tawfiq. Tehran: Nei Publications. [In Persian].
Rashidi, A. (2010). Alphabet town. Tehran: Neveshteh Publications (Khorshid Khanum books). [In Persian].
Salehi, A. (2001). Teaching the alphabet. Tehran: Tehran Publications. [In Persian].
Shams, M. R. (2015). Alphabet stories. Tehran: Hoopa Publications. [In Persian].
Saif, A.A. (2007). Educational psychology: psychology of learning and education. 17th edition. Tehran: Aghaz Publications. [In Persian].
Singer, D. (2001). How does the child think. 3rd edition. Tehran: No-Amooz Publications. [In Persian].
Maadani, F. (2014). A comment on children’s book illustrations. Tehran: Mashgh-e-shab Publications. [In Persian].
Mazreati, A., Rostamzadeh, Z., and Rostamzadeh, F. (2006). Carpuchino learning the alphabet. Tehran: Gaj International Publications (Zanboor Books). [In Persian].
Mesghali, Farshid (1987). Mazan. Tehran: Children and Adolescent Intellectual Development Center Publications. [In Persian].
Micklewhite, L. (2008). Look at collection: Alphabet in art. Translated by Fatima Kavandi. Tehran: Nazar Publications (Khorous Books, Nazar Children Unit). [In Persian].
Mohammadi, M. H. (2012). Alphabet educational package with Kaka-kalagheh. Tehran: Publications of the Research Institute of History of Literature and Children. [In Persian].
Mujib, F. (2012). The principles and theory of games in the preschool period. First edition. Tehran: Fatemi Publishing House. [In Persian].
Naseri, N. (2019). Ay ghesseh ghesseh ghesseh, Alef-ta-ya ba ghesseh. Tehran: Zikr Publications (Gasedek Books). [In Persian].
Zarrinkelk, N. (2007). A is the first of the alphabet. Tehran: Nazar Publications (Khorous Books, Nazar Children Unit). [In Persian].