فصلنامه مطالعات هنر

فصلنامه مطالعات هنر

بررسی جامعه‌شناختی مفهوم اقتصادفرهنگ و هنر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
فاطمه درخشان
استادیار جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی. تهران. ایران f.derakhshh@gmail.com
10.22083/ssa.2024.413158.1036
چکیده
امروزه فرهنگ و هنر در تولید سرمایه های اقتصادی و فرهنگی نقش مهمی ایفا کرده و به عنوان عامل پیشرفت جوامع در ابعاد مختلف شناخته می شوند. اقتصادفرهنگ و هنر حوزه ای نوپاست که از دهه 80 و 90 میلادی در غرب مورد مطالعه نظری و تجربی به‌ویژه از رویکرد اقتصادی قرار گرفته است. از آن جا که اقتصادفرهنگ حوزه ای میان رشته ای ست که تحت تاثیر شرایط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه خود قرار دارد، و هم چنین دارای ابعاد اجتماعی و فرهنگی است که نمی توان از آن چشم پوشی کرد، لازم است از رویکرد جامعه شناختی به ویژه جامعه شناسی فرهنگی و اقتصادی نیز به آن توجه گردد. هدف مطالعه حاضر به شیوه ای نظری پاسخ به این سوال است که از رویکرد جامعه شناختی تعریف اجزای سازنده مفهوم اقتصادفرهنگ و هنر به تفکیک چیست، چه تعریفی از رویکرد جامعه شناختی می توان از اقتصادفرهنگ و هنر ارائه داد، این مفهوم چه تفاوتی با مفاهیم مشابه دارد و دارای چه مولفه هایی است. لذا از رویکرد جامعه شناختی اقتصاد به عنوان یکی از مهمترین اجزای نظام اجتماعی شناخته می شود که از نقش ها، روابط و شبکه های اجتماعی تشکیل و سرمایه اقتصادی تولید می کند. از سوی دیگر نیز ضمن عدم انکار تعاریف مختلف برای فرهنگ، در مفهوم اقتصاد فرهنگ و هنر بیشتر بر بعد مادیِ فرهنگ تأکید و اشکال فرهنگی (کالاهای هنری) در کنار فعالیت ها و محصولات فکری، اخلاقی و هنری مربوط به زندگی انسان مورد اعتنا قرار می گیرد که هدف آن نیز تولید سرمایه فرهنگی است. لذا از رویکرد جامعه شناختی، اقتصاد فرهنگ و هنر نظام منسجمی از نقش ها، موقعیت ها، شبکه ها، کنشگران و الگوهای ارتباطی است که هم در پی کسب بیشترین سرمایه اقتصادی است و هم می تواند به افزایش سرمایه فرهنگی از طریق تولید، توزیع و مصرف کالاهای هنری کمک نماید.
کلیدواژه‌ها
اقتصادفرهنگ و هنر
سرمایه اقتصادی
سرمایه فرهنگی
کالای فرهنگی و هنری

عنوان مقاله English

Sociological Study of the Concept of Economy of Culture and art

نویسنده English

Fatemeh Derakhshan
Member of the Faculty of Sociology, Allameh Tabataba'i University
چکیده English

Today culture and art play crucial roles in generating economic and cultural capital, serving as key factors in societal progress across various dimensions. The economy of culture and art has emerged as a significant area of study in the West since the 1980s and 1990s, particularly from an economic perspective. As an interdisciplinary field, cultural economics is shaped by the social, cultural, economic, and political contexts of society, encompassing social and cultural dimensions that warrant attention from a sociological viewpoint, especially in cultural and economic sociology. The aim of the present study is to theoretically answer the question that from the sociological approach, what is the definition of the constituent parts of the concept of economy, culture and art separately, what definition of the sociological approach can be provided from the economy, culture and art, this concept How is it different from similar concepts and what components does it have. From this perspective, the economy is viewed as a vital component of the social system, comprising roles, relationships, and social networks that generate economic capital. While acknowledging the diverse definitions of culture, the economy of culture and art emphasizes the material aspects of culture and cultural forms (art goods), alongside the intellectual, moral, and artistic activities related to human life. Its primary objective is to produce cultural capital. Thus, from a sociological standpoint, the economy of culture and art is a cohesive system of roles, situations, networks, actors, and communication patterns that strive to maximize economic capital while enhancing cultural capital through the production, distribution, and consumption of artistic goods.

کلیدواژه‌ها English

Economy of culture and art
Economic capital
cultural capital
cultural and artistic good
اسلیتر، دن، تونکیس، فرن(1400). جامعۀ بازار. ترجمۀ حسین قاضیان، تهران: انتشارات نی.
اسمیت، فیلیپ(1391). درآمدی بر نظریه فرهنگی. ترجمۀ حسین پویان. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
برتون، آلبرت(1388). درآمدی بر اقتصاد فرهنگ از دیدگاهی آزادمنشانه. مجموعه مقالات صنایع فرهنگی، یونسکو، ترجمۀ مهرداد وحدتی. تهران: انتشارات نگاه معاصر 
پرچمی، داود، درخشان، فاطمه(1398). بررسی تطبیقی رابطه توسعه اقتصادِ فرهنگ و نظم در جامعه. فصلنامه علوم اجتماعی، 26(86): 1-40.                    ‌https://doi.org/10.22054/qjss.2020.44814.2132
پناهی، محمدحسین(1375). نظام فرهنگی. کارکردها و دگرگونی‌های آن. نامه پژوهش، 1(2-3)
پناهی، محمدحسین(1394). توسعه فرهنگی ضرورت توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی. فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 7(22): 1-23.                                      10.22054/qjsd.2015.1469 
تاوز، روث(1395). درس‌نامه اقتصاد فرهنگی. ترجمۀ علی اکبر فرهنگی و همکاران. تهران: انتشارات دانژه.
تراسبی، دیوید(1397). اقتصاد و فرهنگ. ترجمۀ کاظم فرهادی. تهران: انتشارات نی.
تراسبی، دیوید(1379). تولید و مصرف محصولات فرهنگی و هنری - نگاهی به اقتصاد فرهنگ. ترجمۀ علی اعظم محمدبیگی، نامه پژوهش، (16-17)، 37-86.
جعفری، محمدتقی(1392). فرهنگ پیرو فرهنگ پیشرو. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
دورکیم، امیل(1400). صور بنیانی حیات دینی. ترجمۀ باقر پرهام. تهران: انتشارات مرکز.
دورکیم، امیل(1401). قواعد روش جامعه‌شناسی. ترجمۀ علی‌محمد کاردان. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
روشه، گی(1393). جامعه‌شناسی تالکوت پارسونز. ترجمۀ عبدالحسین نیک‌گهر. تهران: انتشارات نی.
سوینج وود، آلن(1380). تحلیل فرهنگی و نظریه سیستم‌ها. مفهوم فرهنگ مشترک: از دورکیم تا پارسونز. ترجمۀ محمد رضایی، مجله ارغنون، (18)، 275-292.
سوئدبرگ، ریچارد، گرانووتر، مارک(1400). جامعه‌شناسی اقتصادی. ساخت کنش اجتماعی و کنش اقتصادی. ترجمۀ علی اصغر سعیدی. تهران: انتشارات تیسا.
فری، برونو(1400). اقتصاد فرهنگ و هنر. ترجمۀ امیرحسین مجتهدزاده، تهران: انتشارات دنیای اقتصاد.
کوئن، بروس(1398). مبانی جامعه‌شناسی. ترجمۀ غلامعلی توسلی، تهران: انتشارات سمت.
کوزر، لوئیس، روزنبرگ، برنارد(1393). نظریه‌های بنیادی جامعه‌شناسی. ترجمۀ فرهنگ ارشاد. تهران: انتشارات نی.
گیدنز، آنتونی(1400). جامعه‌شناسی. ترجمۀ منوچهر صبوری. تهران: انتشارات نی.
مک‌کین، راجر(1392). اقتصادِ هنر (مجموعه مقالات). ترجمۀ محمدرضا مریدی و همکاران، تهران: انتشارات بدخشان.
موسایی، میثم(1400). اقتصاد برای علوم اجتماعی. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان. 
موسایی، میثم(1401). اقتصاد رسانه. تهران: انتشارات سمت.
وبر، ماکس(1394). اقتصاد و جامعه. ترجمۀ عباس منوچهری و همکاران. تهران: انتشارات سمت.
وینتراب، روی(1387). اقتصاد نئوکلاسیک. ترجمۀ سید حسین میرجلیلی. بررسی مسائل و سیاست‌های اقتصادی، 8 (81-82)، 126-121.
Albarran, A.B. (2016). The Media Economy. New York: Taylor & Francis.
Anderson, W.M. (2016). Michigan’s Local Government Records Management Task Force. Michigan Dept. of History, Arts and Libraries.
Backhouse, R.E. (2012). The Puzzle of Modern Economics: Science or Ideology. Cambridge University Press.
Baumol. W. J., & Bowen, G. (1965). On the Performing Arts: the anatomy of their economic problems. merican Economic Review, 55(2), 495-502.
Beder, S. (2006). The Role of “Economic Education” in Achieving g Capitalist Hegemony. Faculty of Arts, Social Sciences & Humanities, University of Wollongong. 
Blaug, M. (2001). Where are we now on cultural economics. Journal of Economic Surveys, 15(2), 43-123.
Borofsky, R. (1998). cultural Possibilities. in UNESCO World Culture Report,64-75.
Boulding, J., & Spillman, M. (2005). Cultural sociology at the crossroads of discipline. Poetics. 33 (1), 1-14. https://doi.org/10.1016/j.poetic.2005.01.001
Boulding, K. E. (1985). The Arts Applied to Economics. in Managerial Economics for the Arts, V. Lee Owen, W. Hendon (eds), Association for Cultural Economics, University of Akron.
Bourdieu, P. (2005). The Social Structures of the Economy. Cambridge: Polity Press.
Bourdieu, P., & Wacquant J. D. (2002). An Invitation to Reflexive Sociology. Chicago and London: University of Chicago Press.
Brewer, B. (2011). The Long Twentieth Century and the Cultural Turn: World- Historical Origins of Cultural Economy. American Sociological Association, XVII (1),39-57. https://doi.org/10.5195/jwsr.2011.425
Callon, M. (1998). Introduction: the embeddedness of economic markets in economics. Sociological Review, 46(s1), 1-57. https://doi.org/10.1111/j.1467-954X.1998.tb03468.x 
Carter, B. (2016). Defining institutions. Governance and Social Development Resource Centre (GSDRC). University of Birmingham.
Durkheim, É. (1976). The Elementary Forms of the Religious Life, (translation by Carol Cosman), Oxford University Press.
Durkheim, É. (1978). The Division of Labor in Society, (translation by W.D.Halls), New York: Simon and Schuster.
Galbraith, J. K. (1960). The Liberal Hour. London: Hamish Hamilton.
Gibson, C. (2011). Cultural economy: achievements, divergences, future prospects. Geographical Research, 50 (3), 282-290.
Gibson, C., & Kong, L. (2005). Cultural economy: a critical review. Progress in Human Geography, 29(5), 541-561. https://doi.org/10.1191/0309132505ph567oa
Giddens, A. (1400). Sociology. Translated by M. Sabouri, Tehran: Ney. [In Persian]
Giddens, A. (2013). The Constitution of Society: Outline of the Theory of Structuration. Cambridge: Polity Press.
Granovetter, M. (1985). Economic Action and Social Structure: The Problem of Embeddedness. American Journal of Sociology. 91(3), 481-510.
Granovetter, M. (1992). Economic Institutions as Social Constructions: A Framework for Analysis. Acta Sociologica, 35(1), 3-11.
Granovetter, M. (2002). A Theoretical Agenda for Economic Sociology. in The New Economic Sociology, Edited by M. Guillen et al. New York: Russell Sage Foundation.
Hesmondhalgh, D. (2007). The cultural industries. 2nd ed. London: Sage. 
Horton, P., & Hunt, C. (2004). Sociology, McGraw Book Company. New York.
Jameson, F. (2019). The Cultural Turn: Selected Writings on the Postmodern: 1983-1998. Brooklyn: Verso.
Krzyminiewska, G. (2018). Economic culture in social economy entities: Problems and challenges. Proceedings of the 5th International Conference “Modern Economics. Th. Reuters Template.
Marshall, A. (1890). Principles of Political Economy. London: Macmillan.
Mill, J. S. (1844). Essays on Some Unsettled Questions of Political Economy, John W. Parker.
Miller, S. (2014). The Moral Foundations of Social Institutions: A Philosophical Study. Cambridge University Press.
Morgan, J. (2016). What is Neoclassical Economics? Debating the origins, meaning and significance. New York: Routledge.
Parsons, T. (1951). The Social System. New York: Free Press.
Parsons, T. (1968). On the Concept of Value-Commitments. Sociological Inquiry, 38(2),135-160. 
Parsons, T., & Turner ‌B. S. (1951).‌The Social System. Routledge & Keagan Paul Ltd. 
Peacock, A. T. (1969). Welfare economics and public subsidies to the Arts. Manchester School of Economics and Social Studies.
Pek, C. (2008). Insight of Chinese Economics Culture in Malaysia. International Journal of Business and Management, 3(9), 65-73. https://doi.org/10.5539/ijbm.v3n9p65 
Picard, R. G. (1990). Media Economics: Concepts and Issues, Sage Publications.
Polanyi, K. (1971). The economy as instituted process, in Trade and market in the early empires: economies in history and theory. edited by Karl Polanyi, Conrad M. Arensberg, Harry W. Pearson. Chicago: Regnery.
Pope, R. (2005). Creativity: Theory, History. Practice. Psychology Press.
Porter, M. (2020). Attitudes, Value, Beliefs, and Microeconomics of Prosperity. In Harrison, L.E.; Huntington, S.P. (Ed.), Culture Matters. How Values Shape Human Progress. New York: Basic Books.
Potocan, V., & Nedelko, Z. (2014). Impact of Economic Culture on the Development of Enterprises, in Smart Specialization Strategies and the Role of Entrepreneurial Universities, IGI Global.
Pratt, A.C. (2004). The cultural economy: A call for specialized ‘production of culture’ perspectives. International Journal of Cultural Studies, 7(1), 117-128. https://doi.org/10.1177/1367877904040609 
Prince, R., & Dufty, R. (2009). Assembling the space economy: governmentality and economic geography. Geography Compass, 3, 1744-1756. http://dx.doi.org/10.1111/j.1749-8198.2009.00275.x 
Robbins, L. (1963). An Essay on the Nature and Significance of Economic Science. London: Macmillan.
Say, J. (1803). A Treatise on Political Economy. Ludwig von Mises Institute.
Smith, A. (1776). An Inquiry into Nature and Causes of the Wealth of Nations. London: W. Strahan.
Soukup, A., Maitah, M., & Svoboda, R. (2015). The Concept of Rationality in Neoclassical and Behavioural Economic Theory. Modern Applied Science, 9 (3), 1-9. http://dx.doi.org/10.5539/mas.v9n3p1 
Steiner, P. (2012). Religion and Economics in Durkheim’s Work: Two Forms of Social Cohesion. Archives de sciences sociales des religions, 3 (159), 1-12. https://www.doi.org/10.1017/S000397561200032X 
Swedberg, R. (2019). Max Weber’s Central Text in Economic Sociology. New York: Taylor & Francis Group.
Turner, J. (1997). The Institutional Order. New York: Longman.
Williams, R. (1976). Keywords: Vocabulary of Culture and Society. Fontana: Glasgow.
Zembylas, T. (2005). Epistemology and Cultural Economics. Journal of Homo Oeconomicus, 22(3), 425-440.
Burton, A. (1388). An introduction to the economy of culture from an independent point of view. collection of articles on cultural industries, UNESCO, translated by Mehrdad Vahdati, Tehran: contemporary view. [In Persian]
coser, L., & Rosenberg, B. (2014). Basic theories of sociology. Translation by F. Irshad, Tehran: Ney. [In Persian]
Durkheim, E. (1400). The Elementary Forms of Religious Life, translated by B. Parham, Tehran: Center. [In Persian]
Durkheim, E. (1401). The Rules of Sociological Method, translated by A. M. Kardan, Tehran: University of Tehran. [In Persian]
Frey, B. (1400). Economy of culture and art. Translated by A. Mojtahedzadeh, Tehran: Dunya Ekhtaz. [In Persian] 
Jafari, M. T. (2012). The culture of following the leading culture, Tehran: Allameh Jafari Institute for Compilation and Publishing. [In Persian]
Koen, B. (2018). Basics of sociology. Translated by G. A. Tavasli, Tehran: Smet. [In Persian]
McCain, R. (2012). Art economy (collection of articles). Editors V. Ginsberg and D.Trusby, translated by M. Reza M. & et al., Tehran: Badakhshan. [In Persian]
Musaei, M. (1400). Economics for the social sciences. Tehran: Sociologists. [In Persian]
Musaei, M. (1401). Media economy. Tehran: Samt. [In Persian]
Oxford Dictionaries (2023). Art definition: https://web.archive.org/web/20160901233826/https://www.oxforddictionaries.com/definition/english/art
Panahi, M. H. (1375). Cultural system, its functions and transformations. research letter, 1(2 and 3). [In Persian]
Panahi, M. H. (2014). Cultural development is the necessity of economic, social and political development. welfare planning and social development quarterly, 7(22), 1-23. 10.22054/qjsd.2015.1469 [In Persian]
Parchami, D., & Derakhshan, F. (2018). A comparative study of the relationship between the development of economy: culture and order in society. Social Sciences Quarterly, 26(86): 1-40. ‌https://doi.org/10.22054/qjss.2020.44814.2132 [In Persian]
Rocher, G. (2013). Talcott Parsons and American sociology. Translated by A. H. Nik-Gahar, Tehran: Ney. [In Persian]
Slater, D., & Tonkiss, F. (1400). Market society. translated by Hossein Ghazian, Tehran: Ney. [In Persian]
Smith, P. (2011). An introduction to cultural theory. translated by Hossein Pouyan, Tehran: Cultural Research Office. [In Persian]
Swedenberg, R., & Granwater, M. (1400). economic sociology; Construction of soial action and economic action. Translated by A.A. Saeedi, Tehran: Tisa. [In Persian]
Swingwood, A. (2009). cultural analysis and systems theory; The Concept of Common Culture: From Durkheim to Parsons. Translated by M. Rezaei, Organon Magazine, No. 18, 275-292. [In Persian]
Throsby, D. (1379). Production and consumption of cultural and artistic products/ a look at the economy of culture, translated by A. A. Mohammadbeigi, Research Letter, No. 16 and 17, 86-37. [In Persian]
Throsby, D. (2017). Economy and culture, translated by Kazem Farhadi, Tehran: Ney. [In Persian]
Towse, R. (2015). Textbook of cultural economy, translated by A.A. Farhangi and colleagues, Tehran: Danje. [In Persian]
Weber, M. (2014). Economy and society. Translated by A. Manouchehri & et al., Tehran: Semit. [In Persian]
Weintraub, R. (2007). Neoclassical economics. Translated by S. H. Mirjalili. Review of economic issues and policies, 8 (81 and 82), 121-126. [In Persian]